Gisteren, ik wil bloggen over het Rijksmuseum - hoe de hype richting heropening werkt, mij doet uitroepen dat ik wil. Ik wil erheen. Over de documentaire van Oeke Hoogendijk waarvan ik de eerste drie afleveringen met verbijstering en ongeloof heb bekeken en uitzie naar het laatste deel, aankomende zondag. Ik heb veel emoties te delen maar het lukt me niet ze uit mijn hart op het scherm te krijgen.
Of wel? In mijn vroege twenties werkte ik bij een aannemer. Prachtige jaren op de Keizersgracht. Liefde, passie, alles. Voor elk lullig woningrenovatieproject werd een aanbesteding uitgeschreven waar minimaal vier aannemers voor werden uitgenodigd. Natuurlijk - al heb ik het nooit met eigen ogen aanschouwd of uit eerste hand gehoord - werd er soms werk verdeeld. Dan dongen een of meerdere bouwers mee voor het schrijfgeld, niet voor het werk zelf. Natuurlijk was de markt verdeeld - van mededingingsauthoriteiten hadden we in de jaren '80 nog nooit gehoord.
Des te knulliger kwamen de twee aanbestedingen uit de documentaire rond de renovatie van het Rijks bij mij binnen. Zowel in aflevering twee als drie werd werk aanbesteed. Eerst was er een aanbesteding waarvoor ca. €134 miljoen was gereserveerd. Twee partijen waren uitgenodigd een begroting neer te leggen. Een partij trok zich maanden eerder terug. De aanbesteding werd niet afgeblazen en de overgebleven partij kwam met een prijs van €235 miljoen. Ha! Wie is hier nu gek?
In aflevering drie herhaalde dit patroon zich schaamteloos. Dit werk betrof alleen het hoofdgebouw. Men had op €40 miljoen gerekend. Twee aannemers, een uit het noorden en een uit de zuidelijke Nederlanden waren uitgenodigd te rekenen. De laatste kwam niet opdagen en de ander dacht het werk te kunnen maken voor bijna €85,5 miljoen. Grappig. En wat is de reactie van Wim Pijbes, directeur van het Rijks: 'Plasterk moet zijn portemonnee maar trekken' (3.12.11).
Minister Plasterk? Ha! Was het maar waar. Het zijn de Nederlandse burgers die dokken voor het amateurisme van de Rijksgebouwendienst. Laat ik even creatief doordenken: die tweede aannemer heeft vast een dikke bonus gekregen van de winnende bouwmaatschappij om niet mee te dingen. Toch? Of niet? Wie zal het zeggen. Hoe dan ook het is een schande dat niet is geleerd van de eerste wegloopactie en dat in beide gevallen de aanbesteding gewoon is doorgezet met de overgebleven partij. Ach ja...
Ik woonde al die jaren in Amsterdam en heb me geen seconde druk gemaakt over het Rijksmuseum. Het was dicht, ruim negen jaar lang. Er was asbest gevonden. De bouw werd stilgelegd. Er was gedoe over de onderdoorgang. Het boeide me niet, raakte me niet, het nieuws bereikte me eenvoudig niet. Nu kijk ik met open mond naar dat waarin een klein land minuscuul blijkt te zijn. Het wederom falen van het poldermodel waarin de man, oeps: fietsvrouw-met-de-grote-mond het wint van hen die een groot project internationale allure proberen te geven. Ha!
Je hebt negen jaar om het gebouw heen gefietst en dat kan niet zo blijven natuurlijk want je bent fietser en hebt een grote bek. Je bent ambtenaartje en mag een stadsdeel vertegenwoordigen maar vergeet dat je eigenlijk gewoon een onbenullig radartje bent in een groter geheel. En zo zijn er nog wel wat partijen die allemaal voor eigen belangetjes opkomen maar vergeten dat de som der delen altijd groter zal zijn dan de delen afzonderlijk. 'Wie is de baas? En het antwoord is: niemand. Dus: iedereen' (3.54.43).
Pijbes heeft ongetwijfeld gelijk. Het ontbreekt aan een 'bouwheer met mandaat' (3.54.49-51) maar het museum zelf, zo komt het over uit de documentaire, bestaat net zo goed uit koninkjes-met-hobbies. Ik ben geen kunstkenner en wellicht zelfs geen liefhebber. Ik kan slechts een zeer persoonlijk en wellicht te nuchter oordeel vellen met mijn boerenverstand maar het gaat wel over mijn geld.
Ik begrijp dat er geld uitgegeven moet worden als je een nieuw te vormen collectie Twintigste Eeuw gaat opzetten. Ik begrijp ook dat het hier om niet geringe bedragen zal gaan maar mijn hemel! We zagen dat Taco Dibbets, directeur Collectie mandaat en een budget van €200 miljoen kreeg om iets te kopen. Over het stuk zelf kan ik geen gewogen oordeel geven maar ik vond het niks. Enfin, de veiling begint en er zit iemand namens Taco bij Sotheby's in de zaal. Taco zelf zit elders met een telefoon aan zijn oor opdracht te verstrekken. Maar nee, dat doet hij niet.
De prijs gaat omhoog voorbij de €200.000 en Taco blijft zwijgen. Pas als de teller op €300.000 komt, roept hij opeens: 'Ja. Bieden!' (3.14.08). Ha! Even denk je nog dat je het niet goed gehoord hebt maar nee. Dit is het kunstje van de aannemers: zorg dat je als laatste overblijft en kom dan thuis met het dubbele van wat er gebudgetteerd was. Het gaat nog net niet zo. Het schilderij gaat weg voor €450.000 - onverwachts verrassend niet richting Rijks - en Taco Dibbits, directeur Collecties, blijft in verslagenheid achter. Nitwit!
Reisje Parijs dan maar om vitrines te schouwen in het Louvre tesamen met Jean Michel Wilmotte, de architect die de inrichting van het Rijks op zich zal nemen. Op kantoor valt hij bijkans in slaap wanneer het zoveelste voorstel voor vitrinekasten wordt gepresenteerd. Marleen Homan, de Nederlandse hoofd interieurarchitect werkzaam bij Wilmotte, lacht zich ondertussen een kriek. Na zes jaar ligt er nog steeds geen definitieve tekening op tafel. 'Zes jaar, heel bijzonder' (3.34.10). Ze komt niet meer bij van het lachen. Tja...
Ik woon in Amsterdam, al die jaren dat het Rijks dicht was, woonde ik er. Ik ben er sinds mijn vroege tienerjaren toen ik er regelmatig heenging, niet meer geweest. Ik heb de commotie rondom het museum niet meegekregen of gevolgd. En nu, nu de hype rond het Rijks zijn hoogtepunt bereikt en iedereen er naartoe wil inclusief ondergetekende nu zit ik met schaamrood op de kaken gefascineerd te kijken naar de soap die zich voltrokken heeft met ons belastinggeld, onze goede naam en die schrijnend het falend poldermodel toont waar niemand boven het maaiveld uit wil of kan of mag komen.
Koningin Beatrix, kunstliefhebster en -kenner zal op de valreep van haar Koningschap het museum heropenen. Misschien had zij, die ook manager is, met haar vuist op tafel moeten slaan? Misschien had zijn zich, in plaats van zich met al dan niet mislukte formaties en tussenkabinetjes, bezig moeten houden met de, volgens Wikipedia, €375 miljoen die opgeslurpt zijn door clowns-zonder-mandaat die vergaderden en vergaderden boven goed gevulde borden en glazen vol sprankelende wijn. Te laat. Niet in overeenstemming met het Koningschap ook. Jammer. Heel jammer.
Ondertussen droom ik ondanks al dit over een mogelijk bezoek aan het Rijks dat wegens, naar ik verwacht, overweldigende drukte wel een klein jaar op zich zal laten wachten. Ik weiger namelijk uren in de rij te gaan staan om de Nachtwacht & co. te mogen zien. Dat hoeft ook niet. Ik ken de Nachtwacht wel. Waar ik meer nieuwsgierig naar ben, is het gebouw zelf. De zalen, plafonds, vitrines - ja, lacht u maar...
En ik kijk uit naar aflevering vier, die over de inrichting gaat van het nieuwe Rijksmuseum. Zelden zo'n goeie soap - oeps, documentaire gezien. Dank daarvoor mevrouw Hoogendijk!
Kate
11 april 2013
In dit blog besprak ik de documentaire 'Het Nieuwe Rijksmuseum' van Oeke Hoogendijk opgedeeld in vier afleveringen waarvan het vierde deel zondag 14 april a.s. wordt getoond. Ik citeerde uit aflevering drie gezien en uitgezonden op 7 april 2013 tijdens Het uur van de Wolf. Het citaat in de titel komt van Wim Pijbes (3.53.40). De foto bij deze blog vond ik op Cultura.nl waar geen fotograaf of gelegenheid genoemd werd.
